Jak obliczyć podatek dochodowy na ryczałcie?

Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to popularna i klarowna forma opodatkowania. Podatek w tym modelu wylicza się zawsze od przychodu, a nie od dochodu. Kluczowe dla obliczenia podatku dochodowego na ryczałcie pozostaje znajomość stawek, limitów oraz zasad rozliczania składek ZUS i zdrowotnych. Każdy przedsiębiorca korzystający z ryczałtu powinien opierać wyliczenia na kilku najważniejszych elementach systemu, które precyzyjnie opisujemy poniżej.

Na czym polega podatek dochodowy na ryczałcie?

Podstawą ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych jest fakt, że podatek oblicza się bez uwzględnienia kosztów uzyskania przychodów. Co istotne, w ryczałcie nie odlicza się kosztów takich jak paliwo, leasing, faktury zakupowe czy opłaty firmowe. Sprawia to, że rozliczenie staje się znacznie prostsze, ponieważ jedynym punktem odniesienia pozostaje przychód (obrót) firmy.

Do ryczałtu kwalifikują się przedsiębiorcy, których przychody nie przekraczają wskazanych limitów – do 2 000 000 EUR rocznie. W 2026 roku limit ten wyniesie około 8 517 200–8 600 000 PLN, zgodnie z prognozowanym kursem walutowym. Limit kwartalny, umożliwiający rozliczenie co trzy miesiące, wynosi 200 000 EUR, czyli około 856 920–860 000 PLN.

Jak wybrać właściwą stawkę ryczałtu?

Stawki ryczałtu zależą od rodzaju działalności oraz kodu PKD. Najczęściej stosowane to: 3%, 5,5%, 8,5%, 15%, 17%. Przykładowo, dla usług specjalistycznych przewidziana jest stawka 17%, zaś dla działalności handlowej – stawka 3%. Przed rozpoczęciem działalności konieczne jest przypisanie odpowiedniej stawki na podstawie rzeczywistych usług lub towarów.

Rozliczanie kwartalne jest dostępne wyłącznie w przypadku nieprzekroczenia wspomnianego limitu 200 000 EUR. Wybór stawki powinien być zgodny z art. 12 ustawy o ryczałcie. Prawidłowe przyporządkowanie stawki ma kluczowe znaczenie dla poprawności rozliczeń i wysokości podatku.

Jakie są zasady pomniejszania przychodu podlegającego opodatkowaniu?

W ryczałcie, celem obliczenia podatku, przychód można pomniejszyć jedynie o dwie kategorie składek:

• wpłacone w danym okresie składki ZUS (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe),
• 50% zapłaconej składki zdrowotnej.

Nie można odliczyć żadnych innych wydatków. Rozliczenie powinno być proporcjonalne do wysokości przychodu przypadającego na każdą ze stawek, jeśli firma prowadzi zróżnicowaną działalność.

W uproszczeniu, podstawa opodatkowania w przypadku ryczałtu to przychód pomniejszony o opisane powyżej składki.

Jak przebiega obliczanie podatku dochodowego na ryczałcie?

Obliczenia należy wykonać według poniższych kroków:

1. Zsumuj wszystkie przychody miesięczne lub roczne z działalności objętej ryczałtem.
2. Od sumy przychodów odejmij zapłacone składki ZUS proporcjonalnie do przychodów opodatkowanych wybraną stawką.
3. Od uzyskanej kwoty odejmij 50% składki zdrowotnej zapłaconej w danym miesiącu.
4. Otrzymaną bazę pomnóż przez właściwą stawki procentową ryczałtu przewidzianą dla danej działalności.

Wzór na podatek: Podatek = stawka % × (przychód – składki ZUS – 50% składki zdrowotnej). Otrzymujesz w ten sposób finalną wysokość podatku za wskazany okres rozliczeniowy.

Składka zdrowotna na ryczałcie – kluczowe progi i wyliczenia

W rozliczeniach ryczałtu składka zdrowotna uzależniona jest od wysokości rocznych przychodów. Jej poziom ustala się w oparciu o trzy progi:

• Do 60 000 zł – podstawa wynosi 60% prognozowanego średniego wynagrodzenia (w 2026 r. ok. 5 129,51 zł miesięcznie), co daje składkę zdrowotną 461,66 zł miesięcznie.
• Pomiędzy 60 000 a 300 000 zł – podstawa stanowi 100% średniego wynagrodzenia, wysokość składki to 9% tej podstawy.
• Powyżej 300 000 zł – obowiązuje 180% prognozowanego wynagrodzenia jako podstawa obliczeń.

Znając odpowiedni próg, łatwo ustalić wartość składki zdrowotnej do uwzględnienia przy rocznym czy miesięcznym wyliczeniu podatku ryczałtowego.

Limity, obowiązki i trendy w ryczałcie od 2026 roku

W 2026 roku górny limit przychodów uprawniający do ryczałtu wyniesie do 2 000 000 EUR, przeliczane na ok. 8 500 000–8 600 000 PLN, zależnie od kursu euro w roku poprzedzającym. Przekroczenie tego limitu skutkuje utratą prawa do ryczałtu od kolejnego roku podatkowego. Wyjątek przewidziano dla przedsiębiorców w pierwszym roku działalności.

Obowiązek kwartalnego rozliczenia pojawia się przy przychodach poniżej 200 000 EUR, czyli poniżej ok. 860 000 PLN. Od 2026 roku wszyscy przedsiębiorcy opodatkowani ryczałtem będą zobowiązani do elektronicznego przesyłania struktury JPK_EWP (ewidencji przychodów) oraz JPK_ST (rejestru środków trwałych). Coraz częściej do wyliczeń podatku wykorzystuje się dedykowane kalkulatory podatkowe pozwalające na dokładną symulację zobowiązań fiskalnych w Excelu lub innych narzędziach online.

Najważniejsze elementy strategii podatkowej na ryczałcie

Rozliczając się na ryczałcie, najważniejsze jest prawidłowe:

• ustalenie kodu PKD i adekwatnej stawki ryczałtu,
• stałe monitorowanie limitów przychodów,
• regularne odliczanie należnych składek od podstawy opodatkowania,
• kontrola progu składki zdrowotnej,
• spełnienie wszystkich obowiązków ewidencyjnych i dokumentacyjnych.

Dzięki precyzyjnemu przestrzeganiu tych zasad można szybko, legalnie i bezpiecznie obliczyć podatek dochodowy na ryczałcie, jednocześnie zachowując pełną zgodność z najnowszymi wymogami fiskalnymi.