Kiedy stosować kody GTU – praktyczne wskazówki dla przedsiębiorców

Kody GTU to obowiązkowe oznaczenia niektórych towarów i usług w ewidencji sprzedaży VAT w plikach JPK_V7M/V7K, stosowane przez czynnych podatników VAT. Pozwalają administracji skarbowej na dokładniejsze monitorowanie transakcji uznawanych za potencjalnie ryzykowne podatkowo. Właściwe stosowanie kodów GTU jest kluczowe dla uniknięcia błędów i możliwych sankcji podatkowych.^{[1][6][9][10]}

Co to są kody GTU i kogo dotyczą?

Kody GTU (Grupy Towarowo-Usługowe) to zestaw trzynastu symboli GTU_01–GTU_13, które przedsiębiorcy obowiązkowo wykazują w części ewidencyjnej JPK_V7 dla odpowiednich transakcji sprzedażowych. Kody GTU nie są umieszczane na tradycyjnej fakturze (papierowej/elektronicznej), lecz tylko w elektronicznej strukturze JPK.^{[1][2][6][9][10]}

Obowiązek stosowania dotyczy wyłącznie czynnych podatników VAT prowadzących sprzedaż i składających pliki JPK_V7M lub JPK_V7K. Kody GTU są nadawane wybranym transakcjom sprzedażowym – nie stosuje się ich do faktur zakupowych, dokumentów wewnętrznych oraz zbiorczych raportów z kas fiskalnych.^[1][5][6][9]

Zakres i podział kodów GTU

Kody GTU dzielą się na dwie główne kategorie: GTU_01–GTU_10 obejmują towary, natomiast GTU_11–GTU_13 dotyczą wybranych usług. Ich pełny zakres został wskazany w rozporządzeniu i szczegółowych objaśnieniach Ministerstwa Finansów.

Stosowanie kodów GTU dotyczy wyłącznie tych transakcji sprzedażowych, w których przedmiotem są towary lub usługi wskazane jako podwyższonego ryzyka – m.in. alkohol, wyroby tytoniowe, sprzęt elektroniczny, paliwa, leki, wyroby budowlane, złom, metale czy usługi doradcze, prawne, marketingowe oraz szkoleniowe.^{[1][2][3][4][6]}

Cel i znaczenie stosowania GTU

Cel GTU to skuteczniejsza kontrola i analiza wybranych obszarów sprzedaży przez administrację skarbową. Pozwala to lepiej wykrywać transakcje mogące stanowić ryzyko nadużyć VAT. Odpowiednie oznaczanie GTU w JPK minimalizuje ryzyko błędów rozliczeń i późniejszych korekt lub sankcji podatkowych.^[1][5][7][9] Każda sprzedaż towaru lub usługi z grupy GTU wymaga zatem precyzyjnej analizy – błędne oznaczenie lub brak kodu przy wymaganym towarze czy usłudze jest oficjalnie traktowane jako błąd ewidencyjny.^[6][9]

Kiedy obowiązkowo stosować kody GTU?

Stosowanie kodów GTU jest obowiązkowe wtedy, gdy sprzedawany towar lub usługa znajduje się w jednej z 13 grup GTU określonych przez Ministerstwo Finansów. To oznacza, że każdy przedsiębiorca musi przeprowadzić identyfikację swojego asortymentu i usług względem definicji i klasyfikacji statystycznych, takich jak PKWiU, CN oraz ustaw szczególnych (np. VAT, akcyza, emisje CO₂).^[2][3][4][6]

Stosowanie kodów GTU dotyczy wyłącznie faktur sprzedażowych – zarówno krajowych, eksportowych, WDT oraz faktur zaliczkowych, o ile odnoszą się do towaru lub usługi GTU.^[1][5][6][9] Jeżeli jedna faktura obejmuje produkty lub usługi z różnych grup GTU, w JPK należy wykazać wszystkie właściwe kody (np. GTU_01, GTU_06, GTU_12).

Krok po kroku – jak wdrożyć GTU w firmie?

Proces wdrożenia i poprawnego stosowania kodów GTU powinien być dobrze przemyślany i zorganizowany:

• Weryfikacja obowiązku JPK_V7 – dotyczy tylko czynnych podatników VAT rozliczających się miesięcznie lub kwartalnie.^[6][9]
• Analiza asortymentu i usług – każdy produkt oraz każda usługa powinna zostać oceniona pod kątem przynależności do którejkolwiek z 13 grup GTU.^[2][4][6]
• Przypisanie GTU – przypisanie kodów GTU do odpowiednich kart towarowych i usługowych w systemie fakturowo-księgowym, co umożliwi automatyczną identyfikację właściwego oznaczenia w ewidencji.^[2][7]
• Generowanie JPK – system księgowy automatycznie uwzględnia wszystkie stosowne kody GTU dla danej faktury w części ewidencyjnej JPK po stronie sprzedaży. Przy jednej fakturze mogą być jednocześnie wykazane różne kody.^[6]
• Kontrola i aktualizacja – w przedsiębiorstwie należy określić, kto odpowiada za poprawność klasyfikacji i jej cykliczną aktualizację – zakres GTU może być zmieniany przez Ministerstwo Finansów lub w wyniku zmian klasyfikacji statystycznych.^[2][3][4]

Kody GTU a ewidencja i JPK – szczegóły praktyczne

Kluczowym elementem jest świadomość, że kody GTU stosuje się wyłącznie w części ewidencyjnej JPK_V7 po stronie sprzedaży. Nie oznacza się nimi faktur zakupowych ani raportów z kas fiskalnych. GTU stanowi jedno z kilku wymaganych oznaczeń, których zadaniem jest uproszczenie oraz uszczelnienie rozliczeń VAT.^[1][5][6][9]

Prawidłowe wykazanie kodu GTU jest obowiązkowe przy każdej sprzedaży towaru lub usługi z listy GTU. Brak właściwego oznaczenia w ewidencji JPK uznaje się za błąd ewidencyjny, który według przepisów może być podstawą do żądania korekty lub nałożenia sankcji.^[6][9]

Systematyka i powiązania prawne GTU

Prawidłowe przypisanie GTU często wymaga analizy wielu aktów prawnych: ustawy o VAT, rozporządzeń MF, ustawy akcyzowej, a także wytycznych i komunikatów Ministerstwa Finansów zawierających opis klasyfikacji PKWiU czy CN dla poszczególnych GTU.^[2][4][6]

W praktyce przedsiębiorca powinien stworzyć wewnętrzną listę towarów i usług wraz z właściwymi kodami GTU i regularnie ją weryfikować w oparciu o komunikaty MF oraz zmiany klasyfikacji statystycznych.^[2][6][7]

Najczęstsze trudności i typowe błędy

Do najczęstszych problemów w zakresie GTU należy prawidłowe rozróżnienie transakcji podlegających danemu kodowi. Źle sklasyfikowany towar lub usługa (np. nieprawidłowo przyporządkowany GTU_06 lub GTU_12) może prowadzić do błędów ewidencyjnych i konieczności korygowania JPK.^[2][3][4]

Trudności wynikają także z szerokiego zakresu niektórych GTU – na przykład usługi niematerialne pod kodem GTU_12 zawierają wiele różnych typów działań, do których zalicza się między innymi działalność doradczą, szkoleniową, marketingową czy prawną.^[4] Wymaga to każdorazowego sprawdzenia opisu usługi względem wskazań MF.

Perspektywa zmian oraz korelacja z systemem KSeF

Obowiązek stosowania GTU funkcjonuje od 1 października 2020 roku, jednak wraz z wdrożeniem systemu KSeF od 2026 roku mogą zachodzić zmiany w sposobie raportowania i oznaczania transakcji sprzedażowych.^{[3][5][8][10]} Przedsiębiorcy powinni śledzić komunikaty MF oraz aktualizacje przepisów, by regulaminowo dostosowywać ewidencję do nowych wymogów.

Podsumowanie: najważniejsze zasady stosowania kodów GTU

Kody GTU należy stosować wyłącznie w przypadku transakcji sprzedażowych wymienionych w katalogu MF – zarówno dla towarów (GTU_01–GTU_10), jak i wybranych usług (GTU_11–GTU_13). Stosowanie nie dotyczy faktur zakupowych ani sprzedaży niewymienionej w katalogu.
Kluczowe zadania przedsiębiorcy to:

• Identyfikacja i klasyfikacja produktów oraz usług względem listy GTU^[2][3][4][6]
• Przypisanie odpowiednich kodów w systemie sprzedażowym
• Regularna aktualizacja klasyfikacji i śledzenie zmian przepisów
• Zapewnienie poprawności raportowania w JPK_V7 (część ewidencyjna po stronie sprzedaży)^[1][6][9]

Prawidłowe przestrzeganie tych zasad chroni przedsiębiorcę przed konsekwencjami podatkowymi, pozwala uniknąć poprawek oraz podnosi bezpieczeństwo podatkowe firmy.

Źródła:

1. https://www.biznesmen.com.pl/blog/post/kody-gtu
2. https://pomoc.wfirma.pl/-gtu-czyli-wykaz-towarow-i-uslug-oznaczanych-w-jpk-v7
3. https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/wskazniki/kody-gtu-wszystko-co-musisz-wiedziec
4. https://jpk.info.pl/kod-gtu-12-swiadczenie-uslug-o-charakterze-niematerialnym/
5. https://www.pit.pl/aktualnosci/nowe-kody-gtu-do-oznaczania-faktur-sprzedazy-czy-zakupu-998139
6. https://jpk.info.pl/jpk-v7/gtu-oznaczenie-grupowanie-towaru-uslug-plik-jpk-v7m-jpkv7k/
7. https://pep.pl/poradnik/kody-gtu/
8. https://moorepolska.pl/ksef-2026-nowe-obowiazki-i-oznaczenia-w-jpk_vat/
9. https://ksiegowego.pl/article/kody-gtu
10. https://fakturownia.pl/aktualnosci/kody-gtu-czym-sa-w-jakim-celu-zostaly-wprowadzone-i-jak-je-stosowac